De Stockholmse scheren (24.000 eilanden in de Oostzee) bewaren houten wrakken intact dankzij het koude, brakke Oostzeewater (5-10 ‰ zoutgehalte), dat de houtborende teredo-worm tegenhoudt. Meer dan 100 wrakken uit de 17e-20e eeuw zijn toegankelijk. Archeologisch duiken zoals nergens anders ter wereld.
De Stockholmse scheren (Stockholms skärgård) bestaan uit 24.000 eilanden, eilandjes en rotsen voor de Zweedse hoofdstad. Het is een van de dichtstbevolkte scherengebieden ter wereld qua beschermd zeeoppervlak. Ongeveer 200 eilanden zijn bewoond — 50.000 inwoners in de zomer, 30.000 in de winter. De Oostzee is een binnenzee met brak water en een laag zoutgehalte (5-10 ‰ tegenover 35 ‰ in de oceaan). Dit chemische verschil verhindert de teredo (een zeeplatworm die hout doorboort) en bewaart houten wrakken. Zweden is Schengen; geen visum vereist voor Europeanen. Munteenheid: Zweedse kroon (SEK).
Onderwatergeografie: de temperatuur van het Oostzeewater varieert van 1-4 °C in de winter (januari-maart, met ijs aan het oppervlak in het noorden) tot 12-18 °C in de zomer (juli-augustus). Het zicht is matig — 5-15 m — door algen en plankton. De zeebodem is rotsachtig in het scherengebied en zanderig in diepere zones. De fauna is een mengsel van zoet- en zoutwatersoorten: kabeljauw, koolvis, zeewolf, zeebaars, schorpioenvis, Baltische puitaal en beperkte aantallen kreeft.
Bekende wrakken: 1) Vasa — Zweedse oorlogsgalei, gezonken in 1628 op zijn maidentrip op 32 m, intact geborgen in 1961, nu tentoongesteld in het Vasa Museum (geen duiken). 2) Mars 'Magnificus' — Zweedse oorlogsbodem uit 1564, ontdekt in 2011 op 70 m, technisch duiken. 3) Kronan — Zweedse oorlogsbodem, gezonken in 1676, 4 km ten zuiden van Öland, technisch. 4) Resande Mannen — Zweeds koopvaardijschip, gezonken in 1660 op 14 m, recreatief. 5) Concordia — 20e-eeuwse vrachtboot op 22 m. Archeologisch wrakduiken op wereldniveau.
Topduiklocaties: 1) Hellestoraviksgrund — wanden met vissen en schaaldieren, 12-25 m. 2) Korsöfärjan — gezonken veerboot op 18 m, rijke fauna. 3) Sandhamn — meerdere kleine toegankelijke wrakken, 8-22 m. 4) Möja — wanden en kleinere wrakken, 12-28 m. 5) Bullerö — zeereservaat, koudwaterfauna, 10-25 m. 6) Utö — commercieel wrak uit de 19e eeuw op 30 m. Duiken vertrekt vanuit Stockholm of scherendorpen (Vaxholm, Sandhamn, Möja).
Logistiek en kosten: directe vluchten naar Stockholm Arlanda (ARN) vanuit heel Europa (SAS, Norwegian, Ryanair, Wizz Air, easyJet, Vueling). Verbinding met de scheren: Waxholmsbolaget-veerboot (45 minuten tot 4 uur afhankelijk van de bestemming) of auto met korte veerpont. Duikcentra: Atlantis Dykarna, Stockholm Dive Center, Dykrim Sthlm, Söderhamn Dive Center. Begeleide duik: 50-70 €. PADI Drysuit Specialty-cursus: 350-450 €. Verblijf in Stockholm: hostels vanaf 50 €, hotels 120-250 €.
Het Vasa Museum: het Vasamuseet in Djurgården toont de oorlogsgalei Vasa, die in 1628 slechts 1.300 m van de marinebasis zonk op zijn eerste reis. Intact geborgen in 1961 — bewaard door koud water en laag zoutgehalte — is het het enige 17e-eeuwse oorlogsschip dat in originele staat bewaard is gebleven, met 95% van het originele materiaal. Circa 1,5 miljoen bezoekers per jaar maken het een van Zweden's meest bezochte musea. Eenvoudig te combineren met duiken in de scheren voor een reis van geschiedenis en duiken.
Uitrusting: duiken in Zweden vereist een droogpak met thermisch ondergoed, kap en droge handschoenen. Watertemperatuur: 1-18 °C afhankelijk van maand en diepte. Het duikseizoen loopt van mei tot oktober; in de winter is ijsduiken mogelijk voor gecertificeerde Ice Divers. Het beste zicht is in de herfst (september-november). Aanbevolen brevetten: PADI Drysuit Specialty en Wreck Diver voor de diepere wrakduiken.
Conclusie: de Stockholmse scheren zijn een unieke bestemming voor archeologisch duiken op houten wrakken die bewaard zijn door de specifieke chemie van de Oostzee. Zweedse wrakken uit de 17e eeuw (Vasa, Mars), bereikbaar vanuit Stockholm, te combineren met Zweeds cultuurtoerisme (Gamla Stan UNESCO, Drottningholm UNESCO, musea van wereldklasse). Niet de bestemming voor koraalriffen of warm water. Voor Europees archeologisch wrakduiken in koud water gecombineerd met Scandinavische cultuur staat Stockholm alleen. Aanbevolen seizoen: juni tot september.